Dlaczego etyka jest ważna?
Wykorzystanie AI w sztuce nie jest neutralne. Każde narzędzie niesie ze sobą założenia, ograniczenia i konsekwencje. W kontekście teatralnym — sztuki żywej, opartej na ludzkim spotkaniu — pytania etyczne nabierają szczególnego znaczenia.
Kluczowe zagadnienia
Autorstwo i transparentność
- Kiedy tekst jest „napisany przez AI", a kiedy „z pomocą AI"?
- Jak informować widownię o roli AI w procesie twórczym?
- Jakie są standardy cytowania i atrybucji?
Prawa twórców
- AI trenowane jest na danych stworzonych przez ludzi — często bez ich zgody
- Jakie są konsekwencje dla praw autorskich w teatrze?
- Jak chronić pracę twórców przy jednoczesnym korzystaniu z narzędzi AI?
Bias i reprezentacja
- Modele językowe reprodukują uprzedzenia z danych treningowych
- W kontekście teatralnym może to prowadzić do stereotypowych postaci i narracji
- Krytyczna świadomość biasu jest obowiązkiem twórcy
Ślad środowiskowy
- Trening i użytkowanie dużych modeli wiąże się ze znacznym zużyciem energii
- Odpowiedzialne korzystanie oznacza:
- Wybieranie mniejszych modeli do prostszych zadań
- Unikanie niepotrzebnego generowania
- Uwzględnienie kosztu środowiskowego w decyzjach twórczych
Relacje międzyludzkie
- Teatr opiera się na żywym spotkaniu — AI może wspomagać, ale nie zastąpić relacji
- Ryzyko depersonalizacji procesu twórczego
- Znaczenie zespołowości i ludzkiego dialogu w pracy teatralnej
Rekomendacje
- Bądź transparentny — informuj o roli AI w swoim procesie
- Bądź krytyczny — weryfikuj i przekształcaj materiał z AI
- Bądź odpowiedzialny — uwzględniaj ślad środowiskowy
- Bądź świadomy — znaj ograniczenia i biasy narzędzi, których używasz
- Bądź ludzki — pamiętaj, że teatr jest sztuką relacji