Definicja
Dramaturgia to sztuka komponowania i analizowania dzieł teatralnych. W tradycyjnym rozumieniu obejmuje pracę nad tekstem dramatycznym — jego strukturą, napięciami, postaciami i przesłaniem. Współcześnie pojęcie to rozszerzyło się daleko poza tekst literacki.
Dramaturgia tradycyjna
W klasycznym ujęciu dramaturg to osoba odpowiedzialna za:
- Analizę tekstu — badanie struktury dramatycznej, motywów, kontekstów
- Badania — dostarczanie reżyserowi i aktorom kontekstów historycznych, społecznych, kulturowych
- Adaptację — przystosowanie tekstu do konkretnej inscenizacji
- Opiekę nad spójnością — dbanie o dramaturgiczną logikę spektaklu
Dramaturgia rozszerzona
We współczesnym teatrze dramaturgia wykracza poza tekst:
- Dramaturgia ruchu — kompozycja działań fizycznych
- Dramaturgia przestrzeni — organizacja relacji między sceną a widownią
- Dramaturgia dźwięku — struktura krajobrazu sonorycznego
- Dramaturgia cyfrowa — włączenie mediów cyfrowych w tkankę spektaklu
Dramaturgia w kontekście AI
Pojawienie się narzędzi AI otwiera nowe pytania:
- Czy AI może pełnić funkcje dramaturgiczne?
- Jak zmienia się rola dramaturga, gdy dysponuje narzędziami generatywnymi?
- Co oznacza „autorstwo" w kontekście tekstu współtworzonego z maszyną?
Te pytania są centralnym przedmiotem badań projektu Dramaturg 2.0.
Dalsze lektury
- Artykuł „AI w teatrze — wprowadzenie"
- Artykuł „Dramaturgia hybrydowa — autorska metodologia"