Czym są modele językowe?
Duże modele językowe (LLM — Large Language Models) to systemy AI trenowane na ogromnych zbiorach tekstu, zdolne do generowania, analizy i transformacji języka naturalnego. Dla dramaturgów stanowią nowe narzędzie pracy z tekstem.
Przegląd modeli
Claude (Anthropic)
- Zastosowanie dramaturgiczne: analiza tekstu, generowanie wariantów dialogów, badania kontekstowe
- Mocne strony: nuansowe rozumienie kontekstu, zdolność do dłuższych form, instrukcje systemowe
- Ograniczenia: tendencja do „bezpiecznych" odpowiedzi
GPT-4 (OpenAI)
- Zastosowanie dramaturgiczne: generowanie tekstu, burza mózgów, strukturyzacja materiału
- Mocne strony: wszechstronność, duża baza wiedzy
- Ograniczenia: może generować generyczne treści bez krytycznej interwencji
Modele open-source (Llama, Mistral)
- Zastosowanie dramaturgiczne: lokalne przetwarzanie, eksperymenty bez ograniczeń API
- Mocne strony: prywatność, brak kosztów API, mniejszy ślad środowiskowy przy lokalnym uruchomieniu
- Ograniczenia: wymagają sprzętu, mniejsze możliwości niż modele komercyjne
Zastosowania w praktyce dramaturgicznej
Analiza tekstu
- Identyfikacja struktury dramatycznej
- Analiza częstotliwości słów i motywów
- Porównanie wariantów tekstowych
Generowanie materiału
- Szkice dialogów do dalszej pracy
- Warianty scen z różnych perspektyw
- Eksploracja alternatywnych zakończeń
Badania
- Szybkie podsumowania kontekstów historycznych
- Zestawienia bibliograficzne
- Tłumaczenie materiałów źródłowych
Rekomendacje z uwzględnieniem śladu środowiskowego
| Zadanie | Rekomendowany model | Uzasadnienie | |---------|-------------------|--------------| | Szybkie pytanie | Mały model (Haiku, Mistral) | Niski koszt energetyczny | | Analiza tekstu | Średni model | Dobry balans jakość/koszt | | Generowanie dłuższego tekstu | Duży model | Potrzebna wyższa jakość | | Eksperymenty lokalne | Open-source (Llama) | Zero kosztów API, prywatność |
Zasada: używaj najmniejszego modelu, który spełnia potrzebę zadania.